समाजशील न्यूज नेटवर्क,पुणे : (प्रा.सुभाष शेटे,कार्यकारी संपादक) – सध्या बदलते हवामान, वाढता उकाडा आणि ठिकठिकाणी साचणारे पाणी यामुळे डासांची उत्पत्ती वाढण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत डेंग्यूबाबत नागरिकांनी अधिक सतर्क राहणे गरजेचे आहे. डेंग्यू हा विषाणूजन्य आजार असून संक्रमित एडीस डासाच्या चाव्यामुळे त्याचा प्रसार होतो. वेळेत निदान व योग्य उपचार न मिळाल्यास काही रुग्णांमध्ये डेंग्यू गंभीर स्वरूप धारण करून जीवघेणा ठरू शकतो.युवा क्रांतीचे उपाध्यक्ष डॉ. राजेश्वर हेंद्रे यांनी नागरिकांना डेंग्यूची सुरुवातीची लक्षणे ओळखून वेळ न दवडता वैद्यकीय तपासणी करून घेण्याचे आवाहन केले आहे.
डेंग्यूची प्रमुख लक्षणे कोणती ?
डेंग्यूची लक्षणे साधारणपणे संक्रमित डास चावल्यानंतर ४ ते १० दिवसांनी दिसू शकतात.अचानक येणारा तीव्र ताप, डोकेदुखी, डोळ्यांच्या मागे दुखणे, अंगदुखी, स्नायू व सांधेदुखी, मळमळ, उलट्या आणि अंगावर पुरळ ही प्रमुख लक्षणे आहेत.तापासोबत अशी लक्षणे दिसत असतील तर केवळ घरगुती उपचारांवर अवलंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन आवश्यक रक्त तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे. रक्त तपासणीद्वारे डेंग्यूचे निदान निश्चित करण्यास मदत होते.
ताप उतरला म्हणजे धोका टळला असे समजू नका!
डेंग्यूमध्ये सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे ताप कमी झाल्यानंतरही काही रुग्णांमध्ये गंभीर अवस्था सुरू होऊ शकते. त्यामुळे ताप उतरल्यावरही पुढील २४ ते ४८ तास विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.पोटात तीव्र दुखणे, सतत उलट्या होणे, नाक किंवा हिरड्यांतून रक्त येणे, रक्ताची उलटी, काळसर शौच, प्रचंड अशक्तपणा, अस्वस्थपणा, झोप येणे किंवा गोंधळाची अवस्था, श्वास घेण्यास त्रास, हात-पाय थंड व फिकट पडणे अशी धोक्याची लक्षणे दिसल्यास रुग्णाला तातडीने रुग्णालयात दाखल करावे.
तातडीने काय करावे?
डेंग्यूची शंका असल्यास रुग्णाने पुरेशी विश्रांती घ्यावी आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार पुरेसे द्रवपदार्थ, ओआरएस, सूप किंवा इतर योग्य द्रव घ्यावेत. ताप व वेदनांसाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने पॅरासिटामॉल वापरला जातो. मात्र अॅस्पिरिन, आयबुप्रोफेन किंवा इतर NSAID औषधे स्वतःहून घेऊ नयेत, कारण रक्तस्रावाचा धोका वाढू शकतो.पपईच्या पानांचा रस, गिलोय इत्यादी पारंपरिक उपायांचा उल्लेख अनेक ठिकाणी केला जातो. पपईच्या पानांच्या अर्कामुळे प्लेटलेट्समध्ये वाढ होण्याची शक्यता दर्शविणारे काही अभ्यास आहेत; मात्र त्याचा डेंग्यूवरील सिद्ध उपचार म्हणून स्वीकार करण्यासाठी उच्च दर्जाचे पुरावे अद्याप अपुरे आहेत. त्यामुळे अशा उपायांवर अवलंबून राहून वैद्यकीय तपासणी किंवा रुग्णालयातील उपचार पुढे ढकलू नयेत.
डासांची उत्पत्ती रोखणे हाच सर्वात प्रभावी बचाव
डेंग्यूचा प्रसार रोखण्यासाठी घराभोवती पाणी साचू न देणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. पाण्याच्या टाक्या, बादल्या, कुंड्या, टायर, नारळाच्या करवंट्या, प्लास्टिकच्या वस्तू आदी ठिकाणी पाणी साचले असल्यास ते नियमितपणे रिकामे करून परिसर स्वच्छ ठेवावा. घरातील पाण्याची भांडी झाकून ठेवावीत. दिवसा चावणाऱ्या एडीस डासापासून संरक्षणासाठी पूर्ण अंग झाकणारे कपडे, मच्छर प्रतिबंधक आणि आवश्यकतेनुसार मच्छरदाणीचा वापर करावा.
“डेंग्यूमध्ये सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करणे. अचानक ताप, अंगदुखी, डोकेदुखी, डोळ्यांच्या मागे दुखणे किंवा उलट्या यांसारखी लक्षणे दिसल्यास वेळेत डॉक्टरांकडे जावे. विशेषतः ताप कमी झाल्यानंतर धोक्याची लक्षणे दिसल्यास विलंब न करता रुग्णालयात दाखल करणे आवश्यक आहे. नागरिकांनी स्वतःची आणि आपल्या कुटुंबाची काळजी घेत परिसर डासमुक्त ठेवण्यासाठीही पुढाकार घ्यावा,” असे आवाहन युवा क्रांती पोलिसमित्र माहिती अधिकार संघटनेचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष डॉ. राजेश्वर हेंद्रे यांनी केले.
